سيد محمد على ايازى
101
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
27 آمده كه محل نزول آن اختلاف است . « 1 » اگر نگوييم مكى است دست كم پيش از آل عمران است . « 2 » لذا بايد ديد نظر شيخ مفيد از : ما وجب تأليفه چيست . همچنين تعبير به اين كه هر چيزى در جاى خود گذاشته چيست . اين جاى ، جاى منطقى و سير كلى به جزيى است يا بر حسب آنچه نازل شده ؟ اما مهمتر استناد شيخ مفيد به روايت امام صادق عليه السّلام است . ( كه البته اين روايت بدون سند است و حد اكثر عياشى در تفسير خودش آن را نقل كرده كه در اسناد ما حديث مرسل به حساب مىآيد « 3 » ) طبق اين روايت حضرت مىفرمايد : به خدا اگر قرآن همانطور كه نازل شده خوانده مىشد نام ما را مىيافتيد ، همانطور كه نام پيش از ما وجود دارد . از آنجا كه شيخ مفيد اعتقاد به صيانت قرآن از تحريف داشته ، نظرش به ذكر اسمها نيست . ترتيبها باز ( اگر ترتيب نزول حتى در آيات باشد ) اين مشكل را حل نمىكند ، تنها چيزى كه مىتواند اين معنا را درست كند ، اختلاف قرائت يا ذكر تفسير است . با اختلاف در قرائت باز اين مشكل حل نمىشود . پس بايد تفسير و توضيحى باشد كه با بيان شأن نزول روشن مىكند مصاديق آيه چه كسانى بودهاند ، همانطور كه در بسيارى از آيات مربوط به گذشتگان روشن مىشود . پس اين روايت نمىتواند براى اثبات ترتيب نزول كارساز باشد ، بگذريم از اينكه برداشت شيخ مفيد بر اساس پيش ذهنيتى بوده كه نسبت به ترتيب مصحف امام داشته ، و منبع آن روشن
--> ( 1 ) - اين ترتيبها معمولا در كتابهاى آيات الاحكام مراعات شده ، از جمله نك : اردبيلى ، زبدة البيان ، ج 1 / 288 ، قم ، كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ، 1375 ش . ( 2 ) - قرطبى ، محمد بن احمد ، الجامع لاحكام القرآن ، ج 12 / 1 . بيروت ، دار احياء التراث العربى ، ط 1 ، 1416 ق . ( 3 ) - تفسير عياشى ، ج 1 / 89 ، ح 46 .